Jęczmień na oku to nie tylko problem estetyczny, ale i dokuczliwy guzek, który bywa bolesny. Jest bardzo uciążliwy i może nawet utrudniać prawidłowe widzenie. W tym artykule dowiesz się więcej na temat jęczmienia na oku. Od czego się robi, jak sobie z nim radzić, czy są jakieś domowe sposoby i jak dbać o jego profilaktykę. Sprawdź!

Co to jęczmień na oku? Od czego się robi? Przyczyny

Jęczmień, znany medycznie jako Hordeolum, to miejscowy i ostry stan zapalny powiek, który przybiera formę grudkowatego ropnia. Jego bezpośrednim powodem jest zazwyczaj infekcja bakteryjna wywołana przez gronkowce. Problem zaczyna się w momencie, gdy ujścia gruczołów znajdujących się przy brzegach powiek zostają zablokowane, co prowadzi do gromadzenia się wydzieliny i wtórnego zakażenia.

W zależności od tego, gdzie dokładnie rozwinie się infekcja, wyróżniamy dwa rodzaje jęczmienia oka. Od tego, jaki rodzaj jęczmienia u Ciebie występuje, zależy jego przyczyna:

- Jęczmień zewnętrzny.

Pojawia się na zewnątrz powieki. Przyczyną jego powstania jest zapalenie mieszków włosowych rzęs lub powiązanych z nimi gruczołów łojowych Zeissa i gruczołów potowych Molla. Częstym powodem jest po prostu zaczopowanie ujść tych gruczołów.

- Jęczmień wewnętrzny.

Rozwija się po wewnętrznej stronie powieki w głębszych jej strukturach, czyli w gruczołach tarczkowych Meiboma. Gruczoły te, ukryte w tzw. tarczce nadającej powiece kształt, odpowiadają za produkcję tłustej warstwy filmu łzowego. Gdy ich praca zostaje zaburzona, wydzielina gęstnieje, a zablokowany odpływ staje się doskonałym miejscem dla rozwoju bakterii.

Inne przyczyny powstawania jęczmienia to:

- brak wystarczającej higieny, rzadkie mycie rąk,

- zespół suchego oka i niski poziom nawilżenia oczu,

- obniżenie odporności związane np. z niedoborem witaminy D lub z chorobami ogólnoustrojowymi, 

- nieleczona cukrzyca. 

Objawy jęczmienia na oku 

Jęczmień objawia się przede wszystkim bolesnym, czerwonym obrzękiem powieki oraz pojawieniem się wyraźnego guzka, który jest swego rodzaju stanem zapalnym. Na początku zmiana może objąć całą powiekę, by z czasem ograniczyć się do konkretnego punktu, przy czym zakażenie może występować pojedynczo, mnogo lub obustronnie. Charakterystycznym sygnałem jest wspomniany już guzek, który z białego zmienia kolor na żółty wraz z postępem choroby. Może przypominać pryszcza.

Oprócz widocznej zmiany, osobie z jęczmieniem towarzyszą następujące dolegliwości:

- silny ból, tkliwość, uporczywe swędzenie i zaczerwienienie okolic oka;

- ból oka;

- zaczerwienienie samej spojówki oraz nasilone łzawienie;

- gromadzenie się wydzieliny na powierzchni gałki ocznej;

- uczucie, jakby w oku znajdowało się ciało obce (sprawdź, co robić, gdy do oka dostanie się ciało obce);

- światłowstręt;

- zwężenie szpary ocznej, co w konsekwencji może ograniczać pole widzenia.

Warto podkreślić, że sam jęczmień nie powoduje bezpośrednich zaburzeń widzenia, nie jest czymś w rodzaju wady wzroku. Po prostu jego objawy oraz wpływ na powiekę i powierzchnię gałki ocznej mogą utrudniać widzenie, ale po przejściu zakażenia problemy z ostrością znikają. 

Czy jęczmień można wycisnąć?

Najważniejszą zasadą której należy przestrzegać gdy rozwinie się jęczmień jest powstrzymanie się od samodzielnego wyciskania czy dotykania/manipulowania przy zmianie. Dojrzały ropień powinien pęknąć samoistnie, uwalniając płynną zawartość, po czym powstała ranka zazwyczaj goi się w ciągu kilku dni.

Jęczmień u dziecka - co powinieneś wiedzieć?

Jęczmień u dziecka to zazwyczaj skutek brudnych rąk, nadmiernego pocenia się powiek lub przebywania w dymie/smogu. Podobnie jak u dorosłych, ma formę twardego guzka, który po około tygodniu zyskuje żółty lub mleczny czubek. Choć jest bolesny i może utrudniać codzienne aktywności, zazwyczaj znika sam po kilku dniach, nie uszkadzając wzroku i nie wymagając antybiotyków.

Oprócz bólu, pieczenia i światłowstrętu, u dzieci często pojawia się gorączka, gorsze samopoczucie oraz powiększone węzły chłonne. Nie powinno być to groźne: dzieci mają słabszy organizm, dlatego objawy jęczmienia mogą być nieco mocniejsze, ale ustępują wraz z zakończeniem rozwoju stanu zapalnego. Warto jednak podkreślić, że choć zazwyczaj nie ma powodów do obaw, gorączka i podobne objawy powinny skończyć się kontrolną wizytą u okulisty czy u lekarza pediatry. Jako rodzic, powinieneś też zwrócić uwagę i uważać na powikłania:

- Gradówka: bezbolesna, przewlekła postać jęczmienia wymagająca usunięcia chirurgicznego.

- Groźne infekcje: w rzadkich przypadkach proces ropny może objąć oczodół lub doprowadzić do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, co wymaga leczenia szpitalnego.

Jak pozbyć się jęczmienia samemu? Domowe sposoby na jęczmień oka

Wiesz już, czym jest jęczmień oka, jakie są jego objawy i przyczyny. Teraz pora na krótką podpowiedź na temat domowych sposobów na jęczmień. 

Domowe leczenie jęczmienia opiera się przede wszystkim na rozgrzewaniu guzka oraz delikatnym masażu, co pomaga udrożnić zablokowane gruczoły. Rekomenduje się wykonywanie ciepłych okładów 4 razy dziennie przez około 10-15 minut. Do rozgrzewania powieki można wykorzystać kompresy, delikatnie schłodzone torebki po zaparzonej herbacie lub ugotowane, czyste jajko w skorupce. Masaż można wykonywać palcem lub krawędzią przedmiotu użytego do okładu.

Inne sposoby leczenia jęczmienia

Nieco bardziej profesjonalne leczenie jęczmienia opiera się przede wszystkim na działaniu miejscowym i odpowiedniej pielęgnacji, która ma przyspieszyć gojenie i zapobiec rozprzestrzenianiu się infekcji. Pośród sposobów tych wymieniamy: 

- Maści okulistyczne. Stosuje się je bezpośrednio na powieki, a ich skład opiera się na antybiotykach takich jak neomycyna, bacytracyna lub erytromycyna, często z dodatkiem witaminy B2.

- Krople z antybiotykiem. Są zalecane szczególnie przy jęczmieniu wewnętrznym, ponieważ wspomagają oczyszczanie oka i przyspieszają dojrzewanie zmiany.

W zaawansowanych i trudnych przypadkach niezbędny może być zabieg chirurgiczny. Warto jednak pamiętać, że jest on ostatecznością stosowaną wtedy, gdy leczenie zachowawcze zawiedzie; polega na nacięciu zmiany i usunięciu jej zawartości.

Czy jęczmień można potrzeć złotem?

Jeśli rozwinie się Tobie jęczmień na oku i udasz się na wizytę do dziadków to bardzo prawdopodobne, że usłyszysz, iż trzeba potrzeć go złotem. Nie polecamy tej metody - zazwyczaj złota biżuteria, np. obrączka to pierścionek codziennego użytku. Równa się to temu, iż znajduje się na niej bardzo dużo różnego rodzaju bakterii i innych drobnoustrojów. Potarcie jęczmienia takim przedmiotem mogłoby nie tylko nie przynieść ulgi, ale i spowodować rozszerzenie się infekcji. 

Profilaktyka jęczmienia na oku

Masz już komplet wiedzy o jęczmieniu na oku. Na koniec kilka słów o profilaktyce. By unikać jęczmienia na oku i zapobiegać jego nawrotom, warto zadbać o:

- częste i dokładne mycie rąk,

- dokładne zmywanie makijażu,

- higienę brzegów powiek. 

Bibliografia:

https://diag.pl/pacjent/artykuly/jeczmien-na-oku-przyczyny-i-objawy-jak-radzic-sobie-z-jeczmieniem/
https://www.cefarm24.pl/czytelnia/zdrowie/choroby-i-terapie/jeczmien-na-oku-przyczyny-leczenie-zagrozenia-i-profilaktyka/
https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobypowiekiukladulzowego/86721,jeczmien-na-oku-przyczyny-jak-sie-go-pozbyc-czy-jest-grozny