Ciśnienie w gałce ocznej to ciśnienie płynu, który wypełnia gałkę od wewnątrz. Napiera on  na twardówkę i rogówkę. To właśnie on odpowiada za to, by oko było w kształcie kuli. Jeśli ciśnienie to jest niewłaściwe, mówimy o nadciśnieniu ocznym, które może prowadzić nawet do neuropatii jaskrowej. Chcesz dowiedzieć się więcej o wzroście ciśnienia wewnątrzgałkowego? Poznaj jego objawy, przyczyny i leczenie. 

Czym jest ciśnienie w oku?

Jak już wspomnieliśmy, mówiąc o ciśnieniu w oku, mamy na myśli ciśnienie cieczy wodnistej wypełniającej gałkę oczną. Co więcej, ciśnienie w oku zależy od równowagi między produkcją a odpływem tejże cieczy wodnistej. Ciecz powstaje w ciele rzęskowym - strukturze otaczającej tęczówkę, w dużej części zbudowanej z mięśnia rzęskowego, który także reguluje napięcie i kształt soczewki. Powstała ciecz przepływa przez źrenicę z tylnej do przedniej komory oka i następnie odpływa głównie przez mikroskopijne kanały w kącie przesączania (czyli kącie rogówkowo-tęczówkowym). Większość cieczy - około 90% - trafia do kanału Schlemma, a stamtąd do żył w rąbku rogówki i dalej do układu krwionośnego. Pozostałe 10% odpływa przez tęczówkę i ciało rzęskowe do przestrzeni nadtwardówkowej. Jeśli odpływ cieczy jest utrudniony, ciśnienie w oku rośnie. Najczęściej wynika to ze zmian w tkankach odpowiedzialnych za przepływ cieczy, a rzadziej z przeszkód mechanicznych. Aby sprawdzić, czy kąt przesączania jest prawidłowy, wykonuje się badanie zwane gonioskopią.

Jakie jest prawidłowe ciśnienie w oku?

Skoro już wiesz, czym jest ciśnienie w oku, teraz pora na wiedzę na temat tego, jaka jest jego prawidłowa wartość. Zazwyczaj przyjmuje się, że bezpieczny zakres mieści się w granicach od 10 do 21 jednostek (mm Hg). Statystycznie większość z nas osiąga wynik w okolicach 16 jednostek. Warto jednak pamiętać, że parametry te nie są stałe - rano w naszych oczach panuje zazwyczaj wyższe ciśnienie,  a wieczorem nieco opada. Takie wahania w ciągu doby są całkowicie naturalne.

Czy każdy wynik poza normą oznacza nadciśnienie oczne?

Sprawa tego, jakie powinno być ciśnienie wewnątrzgałkowe jest dość indywidualna. Niektórzy świetnie funkcjonują nawet przy wyższych wskaźnikach, a ich nerw wzrokowy pozostaje w nienaruszonym stanie. Z drugiej strony, zdarzają się sytuacje, gdy jaskra niszczy wzrok mimo teoretycznie poprawnych wyników. Szczególną uwagę lekarze zwracają na wynik powyżej 24 jednostek - taka wartość jest wyraźnym sygnałem, że trzeba wykonać dodatkowe testy. Co ciekawe, u seniorów (szczególnie u kobiet) dopuszczalne granice są nieco przesunięte w górę i wynik 24 mm Hg może być u nich uznany za prawidłowy.

Jak wygląda sprawdzanie ciśnienia wewnątrzgałkowego?

Lekarze mierzą ciśnienie wewnątrzgałkowe podczas badania zwanego tonometrią. Istnieją na to dwa główne sposoby:

- Metoda dotykowa: Lekarz najpierw znieczula oko kroplami, a następnie delikatnie dotyka rogówki specjalną końcówką urządzenia przy lampie diagnostycznej. Dzięki znieczuleniu pacjent nic nie czuje.

- Metoda bezkontaktowa: Często spotykana podczas rutynowych kontroli. Maszyna wypuszcza szybki strumień powietrza w stronę oka. Nie wymaga to znieczulenia i jest bardzo higieniczne, bo nic nie dotyka powierzchni oka.

Sprawdź więcej informacji o tym, jak wygląda wizyta u okulisty.

Przyczyny wysokiego ciśnienia wewnątrzgałkowego

Przyczynami podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego są przede wszystkim zaburzenia w krążeniu płynu wewnątrz gałki ocznej, które dzielimy na dwie grupy. 

- W przypadku zamkniętego kąta przesączania wzrost ciśnienia wywołują głównie mechaniczne blokady, takie jak urazy mechaniczne, stany zapalne powodujące gwałtowne uwolnienie barwnika z tęczówki oraz leki rozszerzające źrenice.

- Natomiast przy otwartym kącie przesączania głównym powodem jest nadmierna produkcja cieczy wodnistej, do której przyczynia się nadciśnienie tętnicze oraz przyjmowanie wybranych farmaceutyków. Wszystkie te czynniki, zwiększając nacisk wewnątrz oka, mogą prowadzić do rozwoju jaskry i uszkodzenia nerwu wzrokowego. Poznaj różnice między jaskrą a zaćmą.

Objawy wysokiego ciśnienia w gałce ocznej

Objawy podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego zależą od tempa wzrostu ciśnienia i jego wartości. Przy niewielkim nadciśnieniu dolegliwości mogą w ogóle nie wystąpić lub ograniczać się do: 

- uczucia napięcia w gałce ocznej, 
- problemów z prawidłowym, ostrym widzeniem.

Często pojawiają się również bóle głowy i dyskomfort umiejscowiony bezpośrednio za okiem. 

W przypadku gwałtownego skoku ciśnienia objawy stają się zauważalne i budzące dyskomfort. Obejmują:

- silny ból oka i głowy, 
- nudności, 
- wymioty,
- intensywne pocenie się. 

Towarzyszą im wyraźne zaburzenia wzrokowe, takie jak mroczki przed oczami (często nasilające się przy schylaniu), rozmazany obraz oraz ograniczenie pola widzenia. W przypadku takich objawów należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza okulisty. 

Leczenie wysokiego ciśnienia wewnątrzgałkowego

Leczenie ciśnienia wewnątrzgałkowego polega na stosowaniu takich metod, które w bezpieczny sposób przywrócą ciśnienie do normy. Można w tym celu wykorzystać: 

- Krople do oczu. Krople stosowane w celu obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego działają poprzez zmniejszenie produkcji cieczy wodnistej i zwiększenie jej wchłaniania. W efekcie ciśnienie w oku ulega obniżeniu.

- Laser lub operacja chirurgiczna. Jeżeli leki nie obniżają ciśnienia w oku do bezpiecznego poziomu, konieczne może być leczenie zabiegowe. Operacje polegają na stworzeniu dodatkowej drogi odpływu cieczy wodnistej lub udrożnieniu istniejącego kąta przesączania. Alternatywnie pacjentom proponuje się zabiegi laserowe, które ułatwiają odpływ płynu z oka.

Bibliografia:

https://www.bezokularow.pl/poradnik/cisnienie-w-oku-jakie-sa-normy
https://instytutoka.pl/aktualnosci/cisnienie-w-oku-czym-jest-jak-je-obnizyc/
https://www.wszo.pl/podwyzszone-cisnienie-w-oku-przyczyny-objawy-i-sposoby-leczenia/