Infekcje oczu występują bardzo często. Szacuje się, że każdy dorosły przynajmniej raz w życiu doświadczy stanu zapalnego w obrębie tego narządu. Zazwyczaj takie infekcje nie pojawiają się nagle, jednak ich pierwsze objawy bywają ignorowane, co niestety prowadzi do rozwoju stanu zapalnego. Właśnie dlatego warto znać pierwsze symptomy najczęstszych infekcji oczu - aby wiedzieć, kiedy i jak reagować. Sprawdź nasz artykuł i poznaj 5 najczęstszych infekcji oka: od przyczyn ich występowania, przez objawy, po leczenie. 

Czym są infekcje oczu?

Infekcje oczu to różnego rodzaju stany zapalne w obrębie gałki ocznej, powiek, rzęs i skóry wokół oczu. Mogą rozwijać się wskutek kontaktu z drobnoustrojami: bakteriami, wirusami, grzybami. 

1 Najczęściej występująca infekcja oczu: zapalenie spojówek

Zapalenie spojówek to najczęściej występująca infekcja oczu. Jest to stan zapalny spojówki, czyli cienkiej, przezroczystej błony wyścielającej przednią część gałki ocznej oraz wewnętrzną powierzchnię powiek. 

Przyczyny i objawy zapalenia spojówek

Przyczyny choroby są zróżnicowane. 

- Zapalenie spojówek może mieć charakter zakaźny (bakteryjny, wirusowy, rzadziej pasożytniczy lub chlamydiowy) lub niezakaźny (alergiczny, związany z zespołem suchego oka, urazami, ciałami obcymi, czynnikami chemicznymi i fizycznymi, takimi jak dym, kurz czy promieniowanie UV). 

- Najczęściej występuje pod postaciami: alergicznego zapalenia spojówek, bakteryjnego zapalenia spojówek oraz zapalenia związanego z zaburzeniami filmu łzowego. 

- Infekcje wirusowe i bakteryjne są wysoce zakaźne i łatwo rozprzestrzeniają się w skupiskach ludzi, np. w szkołach czy przedszkolach.

W zależności od tego, co wywołało zapalenie spojówek, objawy mogą się różnić. Wśród tych, które występują najczęściej wymienia się: 

- zaczerwienienie oczu, 
- pieczenie, świąd, 
- łzawienie, 
- nadwrażliwość na światło,
- obecność gęstej, ropnej wydzieliny. 

Jak wygląda diagnostyka i leczenie zapalenia spojówek?

Diagnostyka zapalenia spojówek opiera się przede wszystkim na wywiadzie i badaniu okulistycznym. W niektórych przypadkach może ona wymagać dodatkowych badań, takich jak testy immunologiczne czy diagnostyka molekularna, szczególnie w przypadku częstego nawracania infekcji.

Leczenie zależy od przyczyny. Łagodne bakteryjne zapalenie spojówek może ustąpić samoistnie, jednak w wielu przypadkach stosuje się miejscowe antybiotyki w postaci kropli lub maści. Zapalenia wirusowe wymagają głównie leczenia objawowego, a w zakażeniach wirusem opryszczki - terapii przeciwwirusowej. W przypadku alergicznego zapalenia spojówek bardzo ważne jest rozpoznanie alergenu, unikanie go, jak również stosowanie leków przeciwhistaminowych, stabilizatorów mastocytów i preparatów łagodzących. Niezależnie od tego, jaki rodzaj zapalenia wystąpi u danego pacjenta, w przypadku infekcji zaleca się rezygnację z soczewek kontaktowych na czas choroby, jak również dokładne przestrzeganie zasad higieny. 

2. Jęczmień na oku: bolesny, zaczerwieniony guzek

Drugą najczęściej występującą infekcją oka jest jęczmień. Jest to bolesny, ropny guzek, który powstaje w wyniku bakteryjnego zakażenia gruczołów znajdujących się na brzegach powiek, najczęściej przez gronkowce. Zmiana może pojawić się zarówno na górnej, jak i dolnej powiece i zwykle ma charakter ostry. W zależności od miejsca występowania wyróżnia się jęczmień zewnętrzny, który rozwija się u nasady rzęs i jest łatwo widoczny, oraz jęczmień wewnętrzny, powstający w gruczołach Meiboma po wewnętrznej stronie powieki. Ten drugi bywa mniej zauważalny, ale często powoduje większy obrzęk i ból.

Przyczyny jęczmienia mogą być następujące:

- niedostateczna higiena oczu, 

- pocieranie powiek brudnymi rękami, 

- nieprawidłowe zmywanie makijażu, 

- niewłaściwe używanie soczewek kontaktowych,

- choroby ogólnoustrojowe, takie jak cukrzyca.

Częstsze nawroty jęczmienia obserwuje się również u dzieci i osób z problemami dermatologicznymi.

Najbardziej typowe objawy jęczmienia to:

- bolesny, zaczerwieniony guzek z ropnym czubkiem, 

- obrzęk i tkliwość powieki, 

- łzawienie, 

- uczucie ciała obcego w oku,

- nadwrażliwość na światło. 

Dolegliwość zwykle nie prowadzi do pogorszenia widzenia, choć może powodować znaczny dyskomfort.

Leczenie jęczmienia polega głównie na stosowaniu ciepłych okładów, które przyspieszają opróżnienie ropnia i gojenie zmiany. W razie potrzeby lekarz może zalecić maści lub krople z antybiotykiem. Nie należy wyciskać jęczmienia samodzielnie, ponieważ może to prowadzić do powikłań, w tym do pogorszenia stanu zapalnego. Nieleczony lub nawracający jęczmień może przekształcić się w gradówkę.

3. Zapalenie brzegów powiek

Zapalenie brzegów powiek to częsta infekcja oczu polegająca na przewlekłym stanie zapalnym skóry wzdłuż linii rzęs. Najczęściej rozwija się na skutek zaburzeń pracy gruczołów łojowych powiek, infekcji bakteryjnych, reakcji alergicznych lub chorób skóry, takich jak trądzik różowaty czy łojotokowe zapalenie skóry. Problemowi sprzyjają także kurz, dym, przeciągi oraz zespół suchego oka.

Typowe objawy zapalenia brzegów powiek to zaczerwienienie i pieczenie powiek, świąd, łzawienie, uczucie ciała obcego w oku oraz łuskowate strupki u nasady rzęs. Rzęsy mogą się sklejać, łamać i wypadać, zwłaszcza po nocy.

Leczenie zapalenia brzegów powiek opiera się głównie na codziennej higienie powiek, jak również na ciepłych okładach i delikatnym oczyszczaniu zainfekowanych miejsc. W przypadku zakażenia bakteryjnego stosuje się miejscowe antybiotyki. Podczas leczenia zaleca się unikanie makijażu oczu i czynników drażniących.

Sprawdź więcej informacji o zapaleniu powiek.

4. Nużyca, czyli zakażenie nużeńcem

Nużyca oka to schorzenie wywołane przez mikroskopijne pasożyty z rodzaju Demodex (czyli nużeńce), które naturalnie bytują w mieszkach włosowych rzęs i gruczołach łojowych. Sama obecność nużeńca jest powszechna i zwykle bezobjawowa, jednak problem pojawia się wtedy, gdy pasożyty zaczynają nadmiernie się rozmnażać: najczęściej przy obniżonej odporności lub zaburzeniach pracy skóry.

Jakie są typowe objawy nużycy?

Należą do nich świąd i pieczenie powiek, uczucie piasku pod powiekami, łzawienie, suchość oczu, łuski i strupy u nasady rzęs oraz ich wypadanie. Objawy często nasilają się wieczorem i w nocy. Nużyca może prowadzić do przewlekłego zapalenia brzegów powiek oraz nawracających stanów zapalnych spojówek.

Jak można zarazić się nużycą?

Zakażenie nużeńcem przenosi się głównie przez bezpośredni kontakt lub używanie wspólnych ręczników, kosmetyków, pościeli czy dotykanie oczu brudnymi rękami. Częściej dotyczy osób starszych, z osłabioną odpornością, trądzikiem różowatym lub łojotokowym zapaleniem skóry.

W celu diagnozy lekarz pobiera materiał badawczy z oka i sprawdza pod mikroskopem, czy pasożyty występują. Jeśli okaże się, że tak, to podejmuje on odpowiednie kroki. Leczenie jest długotrwałe i wymaga systematyczności. Opiera się ono głównie na codziennej higienie powiek, ciepłych kompresach, masażu oraz stosowaniu zaleconych przez specjalistę preparatów o działaniu przeciwpasożytniczym i przeciwzapalnym.

5. Ostatnia najczęstsza infekcja oczu - zapalenie rogówki

Piątą najczęściej występującą infekcją oczu jest zapalenie rogówki. Ta infekcja to stan zapalny przezroczystej, przedniej części oka - rogówki. Jest to poważne schorzenie, które może być wywołane przez bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki, a także przez urazy oka lub nieprawidłowe noszenie soczewek kontaktowych. Nieleczone zapalenie rogówki może prowadzić do trwałego pogorszenia widzenia, a w bardzo skrajnych przypadkach: nawet  utraty wzroku.

Najczęstsze objawy to silne zaczerwienienie oka, ból, światłowstręt, uczucie ciała obcego w oku, intensywne łzawienie oraz nagłe pogorszenie ostrości wzroku. Charakterystyczne mogą być także zmętnienia rogówki, widoczna biała lub szara plama oraz wydzielina z oka.

Leczenie zapalenia rogówki zależy od przyczyny. Stosuje się krople lub maści z antybiotykami, lekami przeciwwirusowymi lub przeciwgrzybiczymi, a w cięższych przypadkach także leczenie ogólne. 

Sprawdź również, czym objawia się owrzodzenie rogówki.

Bibliografia:

Kański J. J., Kubicka-Trząska A., Choroby infekcyjne oczu. Kompendium diagnostyki i leczenia, Wydawnictwo Medyczne Górnicki, Warszawa 2021
Opracowanie zbiorowe, Okulistyka, Wydawnictwo Edra Urban & Partner, Warszawa 2021
https://www.bezokularow.pl/poradnik/5-najczestszych-infekcji-oczu